En hier ben ik dan. Ruim twaalf jaar verder. Wegen, paden; steil en glad overwonnen. Ik ben gaan leven. En voel elke dag dat leven geen vanzelfsprekendheid is. Dat leven morgen anders kan zijn. Dat leven een keuze is. Dat je die hebt, en ook hóe je leeft. Dat maakt het leven nu anders dan het leven dat ik ooit redelijk onbezonnen leefde.

Leven: doorléven en dóórleven. Na een (traumatisch) verlies is dit een ‘Hell of a job’ – voor mij in eerste instantie geen optie. Ik richtte alle pijlen op afscheid nemen. Van iedereen en van de wereld. Ik was er klaar mee. Ongewild kinderloos alleen achterblijven in een leeg huis, maakte mijn wereld gitzwart.

En toch, ging ik leven. Ik pakte de draad op, al had ik geen idee wat ik deed en wie ik nog was. De beweging die ik inzette en maakte, zorgde dat er verandering kwam en ik hiermee kleine en grote overwinningen voelde. Iets van licht, ruimte en liefde werd weer mogelijk. En dit groeide.

Nu, zoveel jaar later kan ik met een zachtheid terugkijken en denken. Een verlies dat je leven ontwricht, zet alles op scherp. Je bent niet meer dezelfde persoon, en je hoeft niets te verwerken of los te laten. Je gaat niet meer terug naar je oude ik. Je bent in de kern, in je meest wezenlijke zijn diep geraakt. Dat, en alleen dat besef, helpt je om boven water te blijven. Je gaat anders lief hebben, anders kijken en je relatie met je verloren dierbare, of situatie verandert. Verdwijnt niet. Dat nooit. Je groeit eromheen, je wereld wordt stilaan ruimer. Dat is wat “niet-wetende” ‘verwerken’ noemen. Of wel de irritante woordkeus gebruiken: ‘een plek geven’ – of nog erger: een plekje.

Nee, je gaat niets loslaten, wegzetten of achterlaten. Echt niet. Je houdt het zelfs stevig vast, het is je enige houvast. En vanuit daar ga je het wel ánders vastpakken.

Ieder rouwproces is uniek. En niemand kan jou vertellen wat je voelt of wat de volgende stap gaat zijn. Niets is zo kwetsbaar als jouw eigen rouw. Het is van jou en alleen jij, samen met degenen die je hierin toelaat en meeneemt, kan hierin bewegen.

---

Geen enkele behoefte is gek of vreemd. Rouw laat je heel veel zien; ook van jezelf wat je niet wist of kende. Rouw is rauw. Bot en hard. Het is geen lineair pad en het laat je alle hoeken van de kamer zien. Jij voelt zelf wat rouw is voor jou.

Wat voor mij werkte, werkt wellicht voor jou of een ander niet. Of misschien wel. Dat hoeft ook niet. Wat wel universeel is, is de nieuwe taal die rouw je geeft. Rouw is uniek, en het paradoxale hierin, is dat het verbindt. Het verbindt je met de ‘ander’, in de brede zin van dit woord. Vaak ben je je hier niet meteen bewust van. Rouw geeft je iets terug waar je nu wellicht nog niet bent. Een nieuwe taal, evenals ‘zijn’ en dat is dus keihard werken. Je zult moe zijn; van nietsdoen, van de leegte en de onrust. Pijn voelen, anders dan ooit eerder gevoeld. Ziek zijn en niet weten waar je ziek bent.

De groeiende ruimte om je heen, of je wilt of niet – blijft groter worden. Dat is leven. Anders dan je kende en nooit meer hetzelfde. Sommige mensen zullen je verstaan, begrijpen. En sommigen ook niet. Verlies komt nooit alleen.

Voel je welkom om langs te komen bij LEEFlief. Het is laagdrempelig. Je hoeft niets, je moet niets. Je mag er gewoon zijn. En als je wilt, zoeken we samen een tijdje.